Ana Sayfa İletişim Bilgilerimiz! Bize mail atın! Print Ediniz

Türkçe Greece English
Dergi sayısına göre arama

Dergi tarihine göre arama

Dergi tarihleri arası arama


 

ÇOCUK KÖŞESİ

GECE GÖKYÜZÜ
Hazırlayan: Efrahim Halil
Öğretmen

Gece Gökyüzünü Gözlem

Bulutsuz bir havada gece, gökyüzünün seyrine doyum olmaz. Dünya'mızdan milyonlarca kilometre uzakta bulunan yıldızların kimi çok, kimi az parlaktır.

Çok parlak görünen ışıl ışıl yıldızların çoğu Dünya'mızı aydınlatan Güneş gibidir. Çok uzaklarda oldukları için parlak bir nokta gibi görünürler. Az ışıklı olanların bir kısmı ise gezegen dir. Gezegenlerin kendi ışıkları yoktur. Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtırlar. Gezegenler Güneş sistemine bağlı gökcisimleridir. Güneş'in çevresinde dönerler. Dünya'mız da bir gezegendir.

Özellikle yaz geceleri gökyüzünde milyonlarca yıldızdan meydana gelen bir yol görürüz. Buna Samanyolu denir.

Yıldızlar, Dünya'mızdan çok uzaktırlar. Bu yüzden onları küçük görürüz. Oysa, Güneş'ten daha büyük yıldızlar vardır. Her yıldız bir ısı ve ışık kaynağıdır.

Gökyüzünün Karanlığı

Gökyüzü sonsuz bir boşluktur. Bu boşlukta sayısız yıldız vardır. Yıldızlar bizden çok uzaktadır. Bu yüzden gönderdikleri ışıklar bize gelinceye kadar dağılır ve zayıflar. Gökyüzünü aydınlatmaya yetmez. Güneş'in batışı ile gökyüzü kararır. Gece olur. Ay'ın ışığı da bu karanlığı dağıtamaz.

Bulutlu gecelerde, bize göz kırpan yıldızları ve bulutların arkasına saklanan Ay'ı göremeyiz. Gökyüzü koyu bir karanlık içinde kalır.

Geceleyin Güneş'ten ışık alamayız. Ancak, Ay ve gezegenlerin Güneş'ten alıp bize yansıttığı ışınlarla aydınlanırız.

Gökyüzü sonsuz bir boşluktur. Bu uçsuz bucaksız boşluğa uzay diyoruz. Uzayda Güneş, Ay ve yıldızlar vardır.

Ay

Dünya'mızın uzayda en yakın komşusu Ay'dır. Ay Dünya'mızın uydusudur. Gezegenlerin çevresinde dönen gökcisimlerine uydu denir.

Ay ışığının Güneş ışığından farkı:

Ay, Dünya'mızdan 50 defa daha küçüktür. Ay'ın kendi ışığı yoktur. Geceleri Güneş'ten aldığı ışığı yansıtarak Dünya'mızı aydınlatır. Ay'ın bize görünen yüzü Güneş'ten gelen ışıkla aydınlanır.

Ay'ın görünen değişik şekilleri:

Ay, her zaman aynı büyüklükte ve şekilde görülmez. Değişik şekillere girer.

İlk günlerde hilâl biçiminde olur. Ay'ın hilâl görünümünden sonraki yarımay durumuna ilk dördün denir. Bazen yuvarlak bir tepsi görünümünde olur. Bu durumu ise dolunay dır. Dolunaydan sonraki yarımay görünümüne de son dördün denir. Ay, dolunay görünümünde olduğu geceler, Dünya'mızı daha çok aydınlatır. Böyle gecelere mehtaplı gece denir. Mehtaplı gecelerde gökyüzünü seyretmek, özellikle deniz kıyısında oturup uzaklara bakmak çok hoşumuza gider. Ay'ın, şekil değiştirmesi 29 günde tamamlanır.
    
Ay, her gece aynı saatte doğmaz. Bir gece öncekinden 50 dakika geç doğar. Doğuş yeri de gittikçe batıya doğru kayar.

Yıldızlar

Geceleyin gökyüzünde milyonlarca yıldız görürüz. Bunların arasında Dünya'mızdan küçük olanlar olduğu gibi, Güneş'ten büyük olanlar da vardır.

Bazı yıldızlar gökyüzünde takım ve kümeler halinde bulunur. Bunlardan en çok tanınanı Büyükayı ve Küçükayı takım yıldızlarıdır. Bu yıldız takımları yedişer yıldızdan meydana gelir. Büyükayı ve Küçükayı yıldız takımları her zaman kuzeyde görülür. Küçükayı yıldız kümesinin son yıldızı, yerini hiç değiştirmez. Daima kuzeyde görünür. Bu yıldıza Kutupyıldızı denir. Eskiden yolcular geceleri yönlerini Kutupyıldızı'na göre tayin ederlerdi. Kutupyıldızı'na Demirkazık da denir.

Akşam olur olmaz, parlak sarı renkli bir yıldız görürüz. Buna Çobanyıldızı denir. Güneş'in doğmasına yakın saatlerde doğan, parlak yıldıza ise Sabahyıldızı denir.

GÖKYÜZÜ YOLCULUĞU

İnsanoğlu eskiden beri gökyüzünü tanımak için sabırsızlanırdı. Dev teleskoplarla gezegenler, yıldızlar incelenmeye çalışıldı. Gökyüzünde uçma düşü, uçaklarla gerçekleştirildi. Çalışmalar durmadı. Füzeler yapıldı. İlk uydu uzaya 1957'de fırlatıldı. İlk uydularda hayvanlar kullanılarak uzayın şartları incelendi. Daha sonra insanlı uzay yolculukları gerçekleştirildi.

Uzay gemileri ile gökyüzü yolculuklarına çıkan havacılara astronot veya kozmonot denilmektedir. Uzay adamlarının özel elbiseleri vardır. Uzay araçları, bütün ihtiyaçlar dikkate alınarak donatılmaktadır. Uzay gemilerine, ayrıca çeşitli ölçme araçları da yerleştirilmektedir.

1961'de Yuri Gagarin (SSCB), uzaya çıkan ve Dünya'nın çevresinde dönen ilk insan oldu. Uzayda yürüme, Ay'ın yörüngesine girme derken, 20 Temmuz 1969'da Ay'a inildi. Ay'a ilk ayak basan uzay adamları Amerikalı Neil Armstrong ile Edvin Aldrin oldu. Bunları başkaları izledi.

Uzay çalışmaları sürmektedir. Bu çalışmalarda emeği geçenleri takdirle, hayranlıkla karşılıyoruz.

Uzay adamları, uzaya açılmaya çalışan insanlığın öncüleridir. Hayatlarını tehlikeye atarak uzayı insanlığın emrine almaya çalışan bu insanlara saygı borçlu olduğumuzu unutmayalım.

TAMAMLAYICI ÇALIŞMALAR

SORALIM - İNCELEYELİM - ÖĞRENELİM

1 -
Çevrenizde ufuk noktalarını tespit etmeye çalışın
2 - Gündüzün değişik saatlerinde gölgenizi ölçünüz.
3 - İsli camla Güneş'e bakarak, neler gördüğünüzü söyleyiniz.
4 - Mevsimlerin ne zaman başlayıp ne zaman bittiğini öğreniniz.
5 - Bir rüzgârgülü yapınız. Çevrenizde esen rüzgârları gösteriniz.
6 - Bulutsuz bir gecede Samanyolu'nu, Ay'ın şeklini, Kutupyıldızı'nı gözleyiniz.
7 - Uzay mekiği konusunda bilgi toplayınız.
8 - Bulunduğunuz yerde Güneş hangi saatte doğar, hangi saatte batar?
9 - Bir tencerede su kaynatınız. Kapağını kaldırarak, buharın ve su damlacıklarının nasıl meydana geldiğini söyleyiniz.
10 - Yerküre üzerinde ülkemiz Yunanistan'ın yerini bulunuz.
11 - Televizyonda gösterilen uzay yolculuğu ile ilgili filmleri dikkatle izleyiniz. İnsanoğlunun uzayda neler yapmak istediğini anlamaya çalışınız.
12 - Uzaydan hangi konularda faydalanmaktayız, araştırınız.
13 - Ay ışığının, güneş ışığından farkı nedir?
14 - Birer hafta ile Ay'ın durumunu gözleyiniz. Hangi şekillere girdiğini tespit edip, defterinize çiziniz.
15 - Bulutsuz bir gecede gökyüzünü inceleyiniz. Büyükayı, Küçükayı, yıldız kümelerini, Kutupyıldız'ını ve Samanyolu'nu tespit etmeye çalışınız.
16 - Gazete ve dergi koleksiyonlarınızdan, ansiklopedi ve kitaplardan Ay yolculuğu ile ilgili yazı ve resimler bulup inceleyiniz.
17 - Bilim adamlarının uzayda neler yapmak istediklerini öğrenmeye çalışınız.


 
|


© 2003 Öğretmenin Sesi Aylık Toplumsal Eğitim Ve Kültür Dergisi



Site Ziyaretçi Sayısı
324