|
IRCAN (AĞIRCAN) – I -
Sevgili okurlarım; bu ay geçmişi 700 yıl öncesine (Şaman Türklerine)
kadar uzanan Ircan (Arizvi) köyündeyiz.
Gümülcine - Dedeağaç anayol üzerinde; 17. kilometrede olan Ircan
(Ağırcan) köyü; Gümülcine’nin kuzey doğusunda Kocaçay ve Uzunoluk
çaylarının suladığı uçsuz bucaksız ovaya sahip bir köyümüzdür.
KÖYÜN TARİHÇESİ
Ircan; bugünkü yerleşiminin 1 kilometre güney batısında yer alan,
bugün “Örenler” adıyla söylene gelen ve asıl adı “Ölenler” olan
yöreye “Ağırcan” adı ile Ircan köyünden yaklaşık 200 yıl önce
kurulmuştur. Şaman Türkleri “kıran” denilen hastalık nedeniyle bir
kısmı bugünkü Karacaoğlan, bir kısmı da bugünkü “Ircan” köyünün
temellerini atmışlardır. Bugün Ircan köyünün Merkez Camii, Çarşı
Camii adı ile söylenmektedir. Ircan köyünün o bölgelere kadar uzanan
geniş bir alanı kapladığı bugünkü kalıntılarla doğrulanmaktadır. Bu
yörelerde var olan; fırın, hamam, dükkan, mezar kalıntıları bu
varsayımları doğrulamaktadır. “Ölenler” (Örenler) yöresindeki mezar
taşlarında da Ağırcan köyündeki Şaman Türklerinin yaşam izlerine
halen rastlanmaktadır. Bugünkü Ircan köyünün geçmişinin 600-650 yıl
öncesine dayandığı rivayet edilmektedir. Çarşı Camii çevresinde
halen var olan mezar taşları bu söylemleri doğrulamaktadır. Ancak ne
yazık ki kimliği belirsiz kişiler tarafından o günlere ait olan bu
mezar taşlarından birçoğu yok edilmiş, pek azı söylediklerimize
şahitlik etmektedir.
Köy, “Ağırcan”ın devamı olup kısaltılarak 600 yıldan bu yana “Ircan”
olarak söylenmeye başlanmıştır.
Köy adı ikinci bir rivayete göre; Ağırcan’dan ayrılıp yeni bir
yerleşim yeri yaratarak yeni köylerini eski köylerinin durumuna
getireceklerine söz veren köy halkı, yeni yerleşimin adına “İrca”
adını vermişlerdir. İrca Arapçada (eski dilde) yeniyi eski duruma
indirgemektir.
Zamanla “İrca”nın “Ircan” olarak söylene geldiği anlatılmaktadır.
Ağırca’nın “Ölenler” (Örenler) yöresi haline geldikten sonra yöre
4,5 metrelik büyük taşların gölgelediği ve bir taşın gölgesinde
50-100 baş koyunun güneşten korunduğu ölüler kenti olmuştur. Bu
kasabadan ayrılan 7 aile bu günkü Ircan’ın ilk çekirdek aileleri
olmuştur.
O günkü “Ağırca” köyünün mezarlıkları bugünkü muhacir (Rum) Ircan
mahallesinin hemen kuzey doğusunda olup, ilk mezarlıklarının 5-6
dönüm olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kullanılan mezar taşları
da Şaman Türklerinin kullandığı taşlardır.
BUGÜNKÜ IRCAN
Bugünkü “Ircan” köyü Gümülcine - Dedeağaç ana asfalt yolunun 17.
kilometresinde bir yerleşim yeridir. Köy ana asfaltla, 88 yıl önce
kurulmuş muhacir - Rum mahallesi ile ayrılmıştır.
Muhacirler; Konya, Tekirdağ, Tepeköy, Şarköy ve Mürefte’den mübadele
ile getirilmiş o gün devlet eliyle o yöreye 50 aile olarak
yerleştirilmişlerdir.
Bugün bu muhacir mahallenin gençleri Trakya’da yerel yönetim ve kamu
görevlileri olarak yaşamlarını sürdürmektedirler. İlk 50 aile olan
mahalle daha sonra 150 aile olmuş, bugün de köyde yalnızca 20 – 30
aile kalmıştır.
Muhacir mahallesi sakinleri, devletin sağladığı imkanlarla
yurtdışına giden ve zor durumda olan ailelerin yaklaşık 4000 dönüm
arazisini satın alarak bugün köyün zengin arazi sahipleri
olmuşlardır.
Bu zenginlik içinde ve yaşam seviyeleri iyi olan bu muhacir
ailelerin çocukları da iyi bir öğrenim görerek bugün önemli
makamların sahibi olmuşlardır.
Ana asfaltın kuzeyine geldiğimizde yılların ağaları fakirleştikçe
fakirleşmiş ve yurt dışına, yurt içine göç etmek zorunda
kalmışlardır.
Köyün 700 yıl öncesi 7 aile olarak Karşı Camii çevresindeki
yerleşimi, bugün geniş bir yerleşimle 500-550 aileye ulaşmış olup
nüfusu 1500 civarındadır.
Kocaçay’ın (Filyuri) suladığı uçsuz bucaksız (7000-8000 dönüm) çok
verimli topraklar üzerinde geçimlerini topraktan sağlamak için
yıllar yılı çalışmış ve çalıştırılmışlardır. Bu gün bu topraklarının
işçileri olmuşlardır.
Köy Avrupa’nın çeşitli ülkelerine 150-170 aile civarında göç vermiş,
ancak 20-30 aile göç almıştır.
Köyün çekirdek aileleri; Ömerağalar, Mehmetağalar, İsmailağalar,
Nasuhağalar, Mete - Kahveci Ahmetoğulları, Hacı Ahmetoğulları, Hacı
İsmailoğulları, Arap Hüseyin ve Çakır Hüseyinler’dir.
Köy halkı genellikle tarıma bağımlı olup ziraatla uğraşmaktadır.
Pamuk, tütün, pancar, tahıl, salça domatesi, ayçiçeği, fasulye,
nohut, mısır ziraatı yanı sıra, 100-150 aile tütün ve 30-40 aile de
seracılık yaparak geçimlerini sağlamaktadır.
Zirai ürünler istenilen yaşamı sağlamadığından köy halkı bugün geçim
sıkıntısı içindedir. Bu nedenle bugün köy gençliği geçimini sağlamak
için yurt içi ve yurt dışına giderek köyünden ayrılmak zorunda
kalmıştır.
Köyden göç eden 150 aile ve şu anda köyde ikamet eden bazı aileler
çeşitli nedenlerle topraklarını satmak zorunda kalmışlardır. Bu
toprakları çevre köylerdeki (Hacımustafaköy, Ircan, Çarbaşköy ve
Lefeciler) muhacirler satın almıştır.
Köy halkı, Rum göçmenlerle uzun yıllardan beri iyi ilişkiler içinde
yaşamış, her zor ve iyi günlerini paylaşmışlardır.
Köyün göçmen mahallesinde modern yapılar yer alırken, devletin tüm
imkanlarından sınırsız yararlanan bir toplum varken, diğer
tarafında; halen kerpiç yapıları, dökülen çatılara ilave edilen
teneke yamalar, teneke duvarlarla gün günden fakirleşen bir toplum
yaşamaktadır.
Dünkü kendi arazilerini kiralayan, tüm kazancını kiraya veren, kıt
kanaat geçinen toplum bugün ekonomik bir çıkmazın içindedir. Köyde
yılda ortalama kişi başına gelir 1500-2000 Euro civarındadır.
Uçsuz bucaksız ovanın suyunu kullanarak ürünlerini daha da çoğaltmak
isteyen köy halkı ilgililerden ovaya, elektrikten yararlanmak için
yeterli sayıda hattın döşenmesini beklemektedir. Susuz üretim bugün
yapılan harcamaları karşılamamaktadır.
Köyde tütün üretimi oldukça azalmış, 100 ailenin uğraş verdiği tütün
üretimi yalnız 80 ton civarındadır. Bunun yerine alternatif ürün
üretimi için teşvik bekleyen gençlik, son yıllarda havyacılığa el
atmıştır. Bugün köyde bir – iki aile büyük baş, 15 – 20 aile de
küçük baş hayvancılıkla geçimini sağlamaktadır. Bu arada köyde iki
aile de kümes hayvancılığı ile uğraşmaktadır.
Köyde son yıllarda, seracılığa soyunan gençlik beklenen ilgi ve
yardımı yetkililerden bulamamış, küçük çapta kendi imkanları ile
açıkta ve seralarda 15 – 20 aile fide ve sebze yetiştirmektedir.
Yine köyde tarım araçları tamir atölyeleri, market, kahvehane,
benzin istasyonu, fırın, demir doğrama, marangoz, elektrikçi,
veteriner, diş doktoru, muhasebe, büroları bulunmakta bazı aileler
de geçimlerini bu işlerle sağlamaktadır.
Köy halkı içme suyunu 1970 yılına dek yakından geçen çayın varlığı
nedeniyle, açılan özel kuyu ve tulumbalardan sağlamıştır. 1970’ten
sonra belediyenin katkısı ile köyün içme suyu modern artezyenlerden
sağlanmıştır.
Köyün arazileri; Koca ova, Uluyollar, Uzun sokak, Taşlıklar, Dükkan
tarlalar, Örenler (Ölenler), Ayıtlı dereler, Azmaklıklar, Şeytan
dereler, Dobur gölü, Hendeklik, Kiremitlik, Şol koru, Baklalık, Top
korular, Ayazma adları ile isimlendirilmiştir. Bugün bu adlar halen
kullanılmaktadır.
Köyün Lefeciler - Ambarköy ve Ircan üçgeninde 300 dönümlük otlağı
(Ayazma) halen kullanılmaktadır.
Köy; Aşağı mahalle, Orta mahalle, Yukarı mahalle olarak üç
mahalleden oluşmaktadır. Her mahallede kullanma ve içme suyu için
ortak mal olan kuyular vardır. Köyün I. okulu ve mescidi orta
mahallededir.
KÖYDE EĞİTİM
Köyde iki okulda dörder eğitimci ile Türkçe, Yunanca eğitim ve ek
İngilizce dil eğitimi yapılmaktadır. Birinci okulda 21, ikinci
okulda 25 öğrenci eğitim görmektedir.
İkinci okul; Çarşı Camii külliyesinde geniş bir alanda iki dershane
ve çok küçük bir yazıhaneden oluşan küçük bir yapıdır. 1952 yılında
inşa edilmiş ve sonradan yanına küçük odalar ilave edilmiştir. Ancak
bu ekler okulun bahçesine sınır olan ve “ölüm gölü” olarak
adlandırılan 3 metre derinlikte pis su akıntılarının biriktiği, koku
saçtığı gölün kenarında bulunmaktadır. Köy halkı bu nedenle her yıl
onlarca çocuğun hastalandığını dile getirmektedir.
Köyün birinci okulu 1952 yılından sonra inşa edilmiştir. Orta
mahallede ana yol üzerinde, mescitle iç içe inşa edilmiş bir
binadır. Bu okulda da 21 öğrenci dört eğitimci ile tam gün eğitim
görmektedir.
Köyün geçmişine ve nüfusuna bakılınca üniversite, yüksek ve orta
öğretim görmüş gençlerin sayısı nüfusa oranla çok azdır.
Köyde üniversite bitirmiş meslek sahibi; 1 mimar, 2 muhasebeci, 4
veteriner, bir çocuk doktoru, 2 eczacı, 1 fizik tedavi uzmanı, 1
bilgisayar mühendisi, 7 öğretmen, 2 işletme fakültesi mezunu vardır.
Bu gün orta öğretime devam eden 10-12 öğrenci bulunmaktadır.
|
|
