Araştırma

Araştırmacı:İLKNUR HALİL-Sosyolog

LOZAN’DAN GÜNÜMÜZE EĞİTİM VE ÖĞRETİMİMİZ -11-

Batı Trakya Türklerinin Eğitimini İlgilendiren Kanunlar

Azınlık Lisesi Kanunu Gerekçesi

Milli Eğitim ve Diyanet İşleri Bakanı İ. Mihail tarafından Meclis Komisyonuna sunulan 22.7.1952 tarihli Azınlık Lisesi kanununun gerekçe layihası ile kurulacak lisenin mali hususlarını ilgilendiren Sayıştay Genel Müdürlüğünün 18- 7-1952 tarihli takriri:
AZINLIK LİSESİ KANUNU GEREKÇESİ "Komotini'de Celal Bayar Lisesi adı altında bir lise kurulması hakkındaki Kanunun Gerekçe Layihasıdır."

Anayasanın 35. maddesi gereğince çalışan Meclis Komisyonuna;
Batı Trakya'nın doğuştan Türk olan öğrencileri, eğitim ve öğretimde özellikle öğretim bakımından öteki Elen çocuklarının haiz oldukları aynı hakları iktisap etmektedirler. Memleketimiz bu alanda liberal prensiplerle muttasıf olduğunu ve devletin kanunları çerçevesi içinde hiçbir cins ve mezhep farkı gözetmeksizin bütün vatandaşların serbestçe gelişip ilerlemelerini sağlamak zorunda bulunduğu yükümlülüğünü de bütün sadakatiyle yerine getirdiğini ispat etmiştir.

Bu nedenle Batı Trakya'daki Türk çocuklarının ilk, orta ve yüksek, her tipteki devlet veya özel Elen öğretim kuruluşlarında öğrenim görmeleri bunlarla genel veya meslek bilgilerine sahip olmaları için bir mani ve hail yoktur. Batı Trakya'nın Türkçe konuşan halkının manevi bakımdan yükselmesiyle çok yakından ilgilenildiğini bir kere daha göstermek üzere ekonomik güçlükler bulunulduğu şu sırada, önemli masraflara yol açmasına bakılmayarak, orta öğretimin bu vatandaşlara erişilir bir duruma getirilmesi ve böylece onların ekonomik yaşayış ve kültür seviyelerinin ciddi bir surette yükseleceği kanaati bulunduğundan hükümet, her türlü gayreti göstermek kararını almış ve bu kanunla Komotini'de yalnız onlara mahsus olmak üzere, birçok önemli dersleri ana dilleri Türkçe ile okutulacak bir lise kurmaya girişilmiş bulunmaktadır.

Bu lise, diğer bütün özel Elen liseleriyle aynı ayarda olacak, devlet liselerinin okul encümenleri için geçerli olan hükümler gereğince kurulacak bir okul encümeni tarafından yönetilecek, aynı müfredat vakit programı uygulanacaktır. Öğretmenlere gelince, Yunanca okunacak dersler Elen ırkından olan öğretmenler, Türkçe okunacak dersler de Türk ırkından olan öğretmenler tarafından okutulacaktır. Yunan uyruğundan olmak en tabii bir nitelik olduğu için lisede görevlendirilecek öğretmenlerin atanmasında bu nicelik aranacaktır. Fakat bugün, teşkil edilecek ilköğretim kadrosu için Türk ırkından Yunan uyruklu öğretmenler bulunmaması muhtemel olduğundan, kanunun dördüncü maddesinde, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıl süreyle Türk ırkından ve yabancı uyruklu öğretmenlerin görevlendirilmesine müsaade edilmesi öngörülmektedir. (Bu beş yıllık süre uzatılabilir.)

Keza, lisenin çalışmasını sağlayabilmek için de özel ekonomik yardım tedbiri alınmaktadır. Elen ırkına mensup görevliler devlet memuru niteliğinde haiz olanlar maaşlarını devlet bütçesinden alacaklar, Türk olanlar da, lisenin Encümen Heyeti gelirlerinden ödenecektir; ancak bunun gelirleri okulun işleme masraflarını karşılamaya kâfi gelmeyeceğinden, gerekli ödenek Milli Eğitim ve Din İşleri Bakanlığı bütçesine yazılmak şartıyla liseye devlet tarafından ekonomik yardımda bulunulacaktır.Binasının kurulması için Majeste Kralın özel bir ilgi lütfettikleri bu yeni liseye, iki sınırdaş memleket arasındaki bağların, kuvvetlenmesi için büyük bir imanla çalışan dost ve müttefik Türkiye Cumhuriyeti'nin başkanı ekselansın, şereflendirilerek "Celal Bayar Lisesi" adı verilmiştir. Memleketimiz, liseye bu adı vermekle iki memleketin yararı için Yunan-Türk ittifak ve dostluğunun daha sıkı ve samimi bir surette ilerlemesini arzuladığını, medeniyet ve dünya barışının sağlanması uğruna sarf ettiği çalışmalarındaki samimiyeti belirtmektedir.

İşbu kanunun münderecatı, onu oyu ile şereflendireceğini ümit ettiğimiz Millet Meclisinin takdirine sunmakla şeref duyduğumuz hususlardan ibarettir.
Atina, 22 Temmuz 1952
As Başbakan ve Dışişleri Bakanı S. Venizelos
Milli Eğitim ve Diyanet İşleri Bakanı İ. Mihail