|
BÜYÜK MÜSELLİM
Batı Trakya’nın güzel köylerinden bir tanesi, Gümülcine’nin 11
kilometre Kuzey batısında yer alan Büyük Müsellim (Mega Pisto)
köyündeyiz bu ay.
Köyde bilgilerine başvurduğumuz kişiler Büyük Müsellim köyünün
ismini, Batı Trakya’nın fethi döneminde öncü grup olan “Müsellem”
askerlerinden aldığını ifade etmektedirler. Müsellem askerlerinin
buraya yerleşmeleri ve yaşamaları ile burada yerleşim birimi
oluşturulmuş, zamanla köy haline gelerek “Müsellem” ismi Müsellimköy
olarak değişmiş. Müsellimköy ismi Trakya’da bir çok bölgede de var
olduğundan karıştırılmasın diye önüne “büyük” eklenmiş.
Ünlü seyyah Evliya Çelebi Seyahatnamesinin Trakya bölümünde bu köyün
isminden “Müslümanlı köyü” olarak bahsediyor ve köylüler 1900’lü
yıllarda köyün isminin “Büyük Müslim” olarak bilindiğini
söylüyorlar. Lozan Antlaşması’ndan sonraki yıllarda köylerinin
Türkçe olarak “Büyük Müsellim”, Yunancada da "Mega Pisto" olarak
anıldığını belirtiyorlar.
Bilgilerine başvurduğumuz kişiler, Büyük Müsellim’in güney kısmında
kalan ovanın halk arasında Aksu mevkii ve Mesine kalesi olarak
bilindiğini ve bu bölgenin bir efsaneye konu olduğunu ifade
etmektedirler.
Efsane özetle şöyledir:
Çanakkale’yi salla geçen ve Rumeli’ye ulaşan Batı Trakya’da Kırklar
diye bilinen birlikten iki akıncı birliği, Aksu mevkiine ulaşır. Bu
birlik Orhan Gazi’nin oğlu Süleyman Paşa’nın komutasındaki şerefli
topluluktan oluşmaktadır. Bugün aynı mevkide kalıntıları mevcut olan
Mesine kalesi, o gün Cenevizliler tarafından meskundur. Aksu
mevkiine yerleşen Süleyman Paşa, kale kumandanına kalenin teslim
edilmesini teklif eder ve seçimi kendilerine bırakır. Kale kumandanı
horoz ötüşüne kadar müsaade ister ve akıncı birliği Aksu mevkiine
yerleşir. Bu esnada asker susamıştır. Etrafta da su bulunmamaktadır.
Efsaneye göre Kırkların başı, çıkarır hançerini ve derhal vurur yere
“Aksu’ya, su ak” der. Derhal yerden su kaynamaya başlar. Böylece bu
yerin ismi “Aksu” olur.
Öte yandan kale kumandanı verdiği emirle bütün horozları toplatıp
kestirir ve kazana doldurur, maksat zaman kazanmaktır. Zamanı
gelince horozlardan bir tanesi kazandan çıkıp kanat çırpar ve ötmeye
başlar. Efsaneye göre bütün bu olanlardan sonra erenlerin başı:
“Mesine kalesi, alt üst dönesi” diye dua eder. Kale alt üst döner,
böylece düşman yok olur veya dağılıp kaçar.
Mesine kalesi kalıntıları hala bugün o bölgede alt üst vaziyettedir.
Büyük Müsellim 300 aileli yaklaşık 900-950 kişilik bir nüfusa sahip
büyük bir yaka köyüdür. Ayrıca köyde yurtdışında yaşayan, köye zaman
zaman gelip giden 100 aile de bulunmaktadır.
Köy halkı geçimini neredeyse tüm Batı Trakya halkı gibi tarımla
karşılamaktadır. Verimli topraklara sahip olan köyde su sıkıntı
nedeni ile sadece tütün yetiştirilmektedir. Yeterli sulama
sisteminin olmaması nedeniyle verimin az olduğunu ifade eden
köylüler, açılan artezyen kuyularının bir an önce faaliyete
sokulmasını, ihtiyaç olan yerlerde ise yeni kuyuların açılmasını
beklemektedirler. Tütünde son yıllarda yaşanan olumsuzluklar
yüzünden geliri yeterli olmadığından köy gençlerinin bir çoğu iş
buldukları sürece Gümülcine’de çalışmaktadır.
Köy halkı geçmişten bugüne eğitim ve öğretime büyük önem vermiştir.
Köy ilkokulu tek katlı binası ve 8 eğitimcisi ile 45 öğrenciye
hizmet vermektedir. Halkın sadece bugün değil geçmişte de eğitim ve
öğretime verdiği önemin en önemli göstergesi, köyde yüksek öğrenim
görmüş mühendis, öğretmen, doktor, veteriner gibi bir çok meslek
dalında tahsilli gençlerin bulunmasıdır. Ayrıca üniversitede okuyan
öğrencilerin sayısı oldukça fazladır.
Büyük Müsellim halkı gençlerin kültürel faaliyetlerine de büyük önem
vermektedir. Köy gençleri “Büyük Müsellim Kültür ve Etnografya
Derneği”nin kurulması için çalışmalarını sürdürmektedir. Dernek
kurulma aşamasında olduğu halde bir çok etkinlik düzenlemiş ve
etkinliklerine devam etmektedir. Köyün içinde bir binası da bulunan
derneğin geçici yönetim kurulu, mahkemeden önümüzdeki ayalarda onay
beklediklerini dile getirdiler.
Köy camiinin yapılış tarihi belli olmamakla beraber, cami 1935
yılında köy halkının çabalarıyla büyük bir tadilat geçirmiş. Son
yıllarda da ufak tefek tadilatlar geçirerek bembeyaz görüntüsü ve
yüksek minaresi ile köy halkına uzun yıllar hizmet edecek gibi
durmaktadır.
Köyde Başkanlığını Müjdat Tasim’in yaptığı “Aksuspor ” isminde bir
futbol takımı da bulunuyor. Köy gençleri ve çevre köylerden
gençlerin oluşturduğu takım hafta sonları grubunda bulunan diğer
takımlarla mücadele ediyor ve zaman zaman çok iyi sonuçlar alarak
köy gençlerinin yüzünü güldürüyor.
Büyük Müsellim hem göç vermiş, hem de göç almış nadir köylerimizden
bir tanesidir. Araştırmamız sırasında bilgilerine başvurduğumuz
kişiler;
dışarıya yapılan göçlerin bütün Batı Trakya Türkünün ortak problemi
olan beyin göçü sebebiyle yaşandığını ve göç edenlerin çoğunluğunun
tahsilli gençler olduğunu belirtiyorlar. Beyin göçünün iş
imkanlarının kısıtlı oluşu yüzünden genellikle yurt dışına yaşandığı
da ifade ediliyor. Köy içine yapılan göçlerin ise Gümülcine’ye yakın
oluşu ve yaka köyü olması sebebiyle Balkan kolundan özellikle de
köyün kuzeyinde yer alan Gürlek, Kirazlı, Koyundere gibi köylerdeki
aileler tarafından tercih edildiği ifade ediliyor.
Büyük Müsellim, Türk gelenek ve göreneklerini en iyi koruyabilmiş
köylerimizden bir tanesi. Düğün, mevlit, sünnet, bayram ve hıdrellez
gibi geleneklerimiz köyde diğer bölgelerde olduğu gibi gelenek ve
göreneklerimize uygun olarak yaşanmaktadır. Büyük Müsellim Kültür ve
Etnografya Derneği bu yıl düzenlediği kapsamlı Hıdrellez etkinliği
ile Batı Trakya’da bir ilke de imza atmıştır.
Not:
Katkılarından dolayı İnşaat Mühendisi Bahar Hüseyin’e teşekkür
ederiz.
|
